Bài viết lưu trữ nguyên văn quan điểm của Nguyễn Ngọc Long về sự cạnh tranh chú ý trong khủng hoảng truyền thông, ngày 04/05/2020. Các tình tiết phim, nhận xét về Tiểu Dã, thầy Park và quan hệ giữa các sự kiện là lập luận lịch sử của tác giả, chưa được kiểm chứng độc lập; không phải kết luận pháp lý hay đánh giá hiện tại. Việc lưu trữ không cổ súy tạo sự cố, bịa tin hoặc gây hại để đánh lạc hướng công chúng. Ảnh ghép đính kèm bài Facebook gốc; chưa xác minh độc lập tác giả ảnh.
Money Heist, Prison Break (Vượt Ngục)… cả 2 series phim đều đề cao vai trò của truyền thông, trong cuộc đối đầu giữa phe yếu và phe mạnh, giữa người dân và chính phủ, giữa nhóm bị trị và nhóm cầm quyền.
Ở season 1 của Prison Break, khi Scofield quyết định tung hê toàn bộ câu chuyện nhơ nhớp của Chính phủ lên truyền thông, một lãnh đạo cấp cao gần như đã phát điên. Anh ta chỉ thị:
"Bịt tin tức này lại"
"Ta không thể", nhân viên khác trả lời.
"Vậy hãy làm gì đó đi. Khủng bố, giết người hàng loạt, dịch bệnh, thiên tai địch hoạ, vũ khí sinh học… Hãy tung ra thông tin nào đó đủ mạnh để dập scandal này xuống".
Đáng tiếc là cuối cùng, trong bối cảnh Vượt Ngục season 1, chẳng có tin tức nào hay hơn để chiếm được spotlight.
Nhưng ngoài đời thì có. Thí dụ như câu chuyện của Tiểu Dã – Thánh nữ nấu ăn công sở.
Cô giáo thích ăn, và cũng thích nấu ăn, nhưng thú thật là cô không quan tâm đến Tiểu Dã nhiều. Cho đến ngày hôm qua, cô đọc được một thông tin về việc thánh nữ này "quay trở lại làm video sau một thời gian ở ẩn vì khủng hoảng truyền thông".
Tiểu Dã quay clip làm bắp bung bằng cồn ngay tại văn phòng làm việc. Có 2 em bé Trung Quốc (bị cho là) đã học theo và một bị bỏng nặng, một đã tử vong. Thánh nữ của chúng ta sau đó bị chỉ trích nặng nề, cô ấy gặp khủng hoảng truyền thông lớn.
Và rồi cô ấy xử lý cách nào? Tại sao cô ấy có thể quay trở lại?
Thực tế thì thánh nữ không phải làm gì nhiều khi dịch covid19 bùng phát và sự quan tâm của mọi người đến câu chuyện của cô không còn nữa. Khủng hoảng tự nhiên biến mất. Theo đúng lý thuyết mà đặc vụ trong Vượt Ngục đã chỉ ra.
Trong vô số bài viết phân tích về khủng hoảng truyền thông, cô vẫn thường mở đầu bằng tuyên bố: hãy đối xử với khủng hoảng như cách chúng ta xử lý một vụ cháy nhà. Nguyên tắc là: xác định tâm đám cháy, và cháy chỗ nào dập ngay chỗ đó.
Nhưng các nhân vật trong hình minh hoạ khiến cô phải cân nhắc và có chút thay đổi góc nhìn. Chẳng phải mục tiêu tối thượng của chúng ta là biến đám cháy to thành đám cháy nhỏ, rồi biến đám cháy nhỏ trở thành không cháy hay sao?
Và mức độ to hay nhỏ của đám cháy lại mang tính tương đối. Thí dụ như thầy Park, từ chỗ là một trong nhân vật được quan tâm, yêu mến hàng đầu của cả truyền thông và công chúng, đến nay đã mờ nhạt hẳn so với một ngôi sao mới nổi: corona virus.
Hào quang xung quanh thầy Park vẫn chói loà, nhưng mang đặt cạnh ánh sáng công suất lớn của corona thì đúng là không đáng kể. Tới mức khi thầy Park từ quê hương Deagu, Korea trở lại Vietnam, công chúng tỏ ra giận dữ khi giới chức nới lỏng việc thực hiện cách ly thầy như nhiều người dân khác.
Tất nhiên, để tạo ra một đám cháy to hơn đủ thu hút sự quan tâm của truyền thông, qua đó kéo theo sự quan tâm của công chúng trong khủng hoảng nhằm làm "giảm cường độ hấp dẫn" của scandal gốc là việc tương đối khó. Và muốn thực hiện tốt, chúng ta phải có quyền lực như một đặc vụ cấp cao.
Nhưng về mặt lý thuyết, và cả trong thực tế, đây vẫn cứ là một phương cách cần bổ sung vào bộ giáo trình. Vì thực tế, điều này đã không chỉ tồn tại trên phim ảnh.
Share về tường để tránh trôi bài, đặt câu hỏi để tăng cường ghi nhớ. Yêu các em.
Nguyễn Ngọc Long — bài viết lưu trữ ngày 2020-05-04. Nội dung phản ánh thời điểm đăng gốc. Nguồn Facebook.
