Bài lưu trữ nguyên văn ngày 16/12/2021, phân tích truyền thông dài hạn và nhu cầu tài chính trước mắt theo nhận định của Nguyễn Ngọc Long. Ảnh đính kèm bài gốc là ảnh chụp màn hình VnEconomy, bài “Người lao động rút bảo hiểm xã hội một lần là ‘cực chẳng đã’”, tác giả Phúc Minh, hiển thị 13:21 ngày 15/12/2021; giữ nguồn và phần ảnh báo nằm trong ảnh chụp, không nhận là tác phẩm riêng của Nguyễn Ngọc Long. Không tìm thấy đường dẫn bài báo trong khối nguồn đã kiểm tra nên không tự tạo liên kết. Tác giả bàn đồng thời về bảo hiểm tự nguyện và việc nhận bảo hiểm một lần; hai phạm vi không đồng nhất. Điều kiện hưởng và hệ quả đối với lương hưu, tử tuất phụ thuộc loại hình, thời gian đóng và pháp luật ở từng thời điểm; đây không phải tư vấn quyền lợi theo quy định hiện hành, cũng không có nghĩa mọi người nhận một lần đều mất mọi quyền lợi hoặc chỉ có một động cơ. Nhận xét về chiến dịch, nguyên nhân rút bảo hiểm và thói quen ăn uống là phân tích, quan sát của tác giả, không phải khảo sát đại diện hay khuyến cáo y khoa. Kỳ vọng về các thế hệ tương lai là mong muốn, không phải kết quả đã kiểm chứng hoặc bảo đảm hiệu quả chính sách.
Thời gian gần đây, tivi đài báo mở một chiến dịch tuyên truyền vô cùng rầm rộ về bảo hiểm xã hội tự nguyện. Cụ thể là nhằm giảm thiểu số lượng người rút bảo hiểm một lần.
Vì là người "trong nghề" nên cô giáo rất quan tâm, theo dõi không sót một bài báo nào, không sót một phóng sự tivi nào (trong khả năng có thể). Kết luận lại là cô thấy chiến dịch truyền thông này "gặp khó".
Bản chất thì nhà báo đã rất nỗ lực, khai thác đủ mọi góc cạnh của vấn đề. Thông điệp đưa ra xoay quanh những "hậu quả" của việc rút bảo hiểm một lần như: mai này già sẽ không có chỗ dựa tài chính, làm gánh nặng con cháu, không được hỗ trợ tiền tử tuất… Bên cạnh đó, cũng có những bài báo "chỉ cách" cho người lao động tự do đóng bảo hiểm tự nguyện mà không cần hợp đồng lao động.
Tuy nhiên, ở góc độ nguyên nhân gốc rễ, trả lời câu hỏi vì sao người dân quyết định rút bảo hiểm? Thì câu trả lời rất đơn giản: họ cần tiền NGAY LÚC ĐÓ. Trong khi quyền lợi (hoặc hậu quả) mà truyền thông đề cập là "mấy chục năm sau". Mang cái quyền lợi lâu dài để khoả lấp đi nỗi lo trước mắt thì dường như truyền thông không thể nào giải quyết.
Có bài báo dưới đây của VnEconomy cô giáo thấy chỉ rất rõ bản chất vấn đề: đấy là người ta "cực chẳng đã" mới phải dùng đến khoản tiền bảo hiểm. Giải quyết lập tức công việc ngay trước mắt, còn chuyện lâu dài thì từ từ tính, mà có tính không được cũng tặc lưỡi cho qua.
Câu chuyện rút tiền bảo hiểm không phải là case truyền thông đặc biệt.
Trong cuộc sống, có nhiều bài toán truyền thông "khó nhằn" như vậy. Thí dụ thói quen ăn quá nhiều đồ ngọt hay quá mặn; thói quen nhậu nhẹt bê tha, rượu bia thuốc lá… Đều có điểm chung là cái lợi trước mắt và cái hại lâu dài.
Điểm chung của kiểu bài toán truyền thông này là cần phải kiên trì. Không thể "hùng hùng hổ hổ" la làng lên một phát thật to mà tạo ra thay đổi được. Cần kết hợp vô số chương trình truyền thông dài hạn, liên tục; cùng với việc thay đổi chương trình giáo dục trong nhà trường kết hợp với vận động chính sách ở cấp độ Chính phủ.
Theo thời gian, chúng ta đã dần có một thế hệ coi ăn ít đường là thời thượng. Hy vọng sắp tới đây sẽ có một thế hệ với thói quen ăn nhạt. Và hẳn nhiên, sẽ tới thế hệ sẵn sàng "sống chết" để giữ lại bảo hiểm xã hội thay vì rút một lần.
Mà để đạt được điều đó, rất cần các quyết sách đúng đắn ở thượng tầng. Nếu chỉ trông chờ vào truyền thông là không đủ.
Nguyễn Ngọc Long — bài viết lưu trữ ngày 2021-12-16. Nội dung phản ánh thời điểm đăng gốc. Nguồn Facebook.
